Veri Kaybı Hakkında Bilmeniz Gerekenler


Hard Disk (Sabit Disk) bilgisayarda bilgilerin kalıcı olarak saklanmasını sağlayan donanımdır. Her ne kadar kalıcı olarak saklansa da yazılım ya da donanım kaynaklı sebeplerden kaydettiğiniz bilgilere ulaşmanız mümkün olmayabilir. Burada önemle vurgulamak istediğimiz veri kaybının söz konusu olmadığıdır. Donanımsal ya da yazılımsal sorunlardan dolayı ulaşamıyorsunuz demektir. Bunun da tek çözümü işi uzmanlarına bırakmaktır.

Ulaşamadığınız veriler, şirket bilgileriniz, ticari program bilgileri veya veri tabanları, düğün fotoğraflarınız, çocuğunuz doğum günü fotoğrafları,  ofis dosyalarınız, müzik veya video arşivleriniz hatta bir MAC bilgisayarda çalışıyorsanız, tasarım veya video dosyalarınız da olabilir. Sizler için önemli olan bu verileri ucuz yöntemler kullanarak riske atmamak gerekiyor. Gelin bu tür veri kayıplarına neler sebep oluyor ve verilerinizi kurtarmak için ne yapılması gerektiğini inceleyelim.

Veri kaybı nasıl olur?

Hard diskinizde meydana gelen donanımsal, yazılımsal ve en önemlisi yanlış müdahaleler sonucunda veri kayıpları oluşur.

Donanım Kaynaklı Veri Kayıpları

Hard disk üzerinde bulunan manyetik plakaların fiziksel olarak zarar görmesi sonucu veri kaybı oluşur. Peki, nasıl anlaşılır manyetik plakaların zarar görüp görmedikleri? Bunun için cihazınızın içi açılması gerekir ve bu işlem temiz oda laboratuvarlarında, anti statik ortamda ve düşük ışık altında yapılması gerekmektedir. Cihazın içini açmak kolay bir işlemdir ancak gerekli kontrollerin uygun ortam ve deneyimli kişiler tarafından yapılması gerekir çünkü eğer manyetik plaka zarar görmemiş ise, yapacağınız herhangi müdahale ciddi veri kaybına sebep olabilir.

Çoğumuz çocukluğunda pille çalışan oyuncakların içini açıp, dağıtmış ve o oyuncağa hareket kabiliyeti veren küçük motora ulaşmışızdır. Meraklı bir toplum olduğumuzdan ki bu bilimsel açıdan iyi bir nitelik, ortada veri kaybı gibi bir risk söz konusu ise meraklı olmanın çokta faydasını göremeyiz.

Eğer daha önce bir hard disk içini açıp onu tekrar kapatıp kullanmaya devam ettiyseniz buna acemi şansı demek gerekir, her zaman aynı şansa sahip olamayabilirsiniz. 

Aşağıdaki fotoğraf bir hard diskin içini göstermektedir. Temel olarak disk şeklinde manyetik plakalar ve bu plakaların üzerinde bulunan okuyucu kafalar bulunmaktadır.

Diskinizin içini açmamamız gerektiğini, eğer açılması gerekiyorsa bunun uzman kişiler tarafından yapılması gerektiğini yukarıda yazmıştım. Şimdi gelelim en önemli sebeplerine; Birincisi okuyucu kafalar plaka üzerine çok yakın çalışmaktadır ve hassas parçalardır. Dokunma ile dahi okuyucu kafanın plaka ile temasa geçmesini, vücudunuz statik elektrik yüklü ise bunun plakaya aktarılmasına sebep olursunuz. Manyetik plakalar her ne kadar bir CD-DVD yüzeyi gibi görünse de çok hassas parçalar olduğundan yanlış bir işlem veri kaybına sebep olacaktır. Tavsiyem manyetik plakaya asla dokunmayınız.

Diğer yandan veri kurtarma firmalarının sundukları “Ücretsiz Analiz” hizmetinden yaralanamazsınız. Çünkü firmalar cihazınıza önceden müdahale edilmişmiş ise bu hizmeti vermekteler.

Gelelim ikinci sebebe; diyelim ki cihazın içini açtınız ve yanlışlıkla ya da merakınızsa yenik düşerek cihaz içine müdahale ettiniz, “ne olacak en azından verilerin bir kısmını kaybetmiş olurum, diğer plakalar sağlam olduğundan kalan verilere ulaşabilirimdiye düşünürseniz yanılırsınız. Neden mi? Gün içinde bilgisayar karşısında yaptığınız işlemleri düşünün, yeni klasörler dosyalar oluşturursunuz, siler, ya da kullandığınız programlar yaptınız işlemlere göre disk üzerinde geçici olarak bazı alanları kullanırlar. Bu tür işlemler plakalar üzerindeki boş alanlara göre yapılır. Basitçe bir anlatımla, bilgisayarınız diskiniz üzerindeki boş alanlara verileri yazar. “Hard Disk Veri Kurtarma” kelimelerini düşünün, yazma işlemi boş alana göre yapılacağından “Hard” kelimesi birinci plakaya, “Disk Veri” ikinci plakaya, “Kurtarma” kelimesi üçüncü plakaya yazılabilir. Bunu sadece basit bir örnek olarak düşünün, diskin kendisi bundan yüzlerce kat daha karmaşıktır. Bu dizilimden yola çıkarak, plakalardan biri zarar görse “Hard Disk Veri Kurtarma” kelimelerinin tamamına ulaşılamaz. Sebebi ise veriler 0 ve 1’ler olarak disk üzerine izler bıraktığından, her hangi ufak bir veri kaybının aslınsa bir bütün veriye ulaşamayacağımız anlamına gelir.

Bir diğer çok rastlanan ve veri kayıplarına sebep olan donanımsal sorun ise hard disk içinden gelen garip veya anormal seslerdir. Donanımsal sorun dedim çünkü bunun tek sebebi manyetik plakalar üzerinde bulunan okuyucu kafaların hasar görmüş olmalarıdır. Bu tür hasarlar daha çok, hard diskin düşmesinden ve nadiren fabrikasyon hatalardan kaynaklanır.

Bir okuyucu kafanın hasar görmesi, manyetik plakalara zarar vereceği anlamına geliyor. Cihazınızın içinden gelen garip sesler ise bunun kanıtıdır. Normal koşullarda okuyucu kafa, manyetik plakaya yaklaşık olarak milimetrenin onda biri yakınlıkta ve temas kurmadan çalışır. Okuyucu kafanın hasar görmesi durumunda ise disk yüzeyi ile temas etmeye başlar. Plaka ortasından bulunan motor ile çok hızlı döndüğünden okuyucu kafa ile teması artar, garip sesler gelmeye başlar ve manyetik plakaya zarar verir. Bu seslerin gelmesi kısa vadede veri kaybına uğrayacaksınız demektir. Önerim ise, derhal cihazın elektrik ile bağlantısını keserek, yani bilgisayarınızı kapatarak bir veri kurtarma firması ile irtibata geçmeniz. Bu konuda ne kadar hızlı olursanız verilerinizi geri kazanmada şansınız yüksek olacaktır.

Yukarıda çok sık rastlanan donanımsal sorunları,  yanlış müdahaleleri, riskleri ve çözümleri anlatmaya çalıştım. En başta da bahsettiğim gibi donanımsal sorunların yanı sıra yazılım kaynaklı sorunlardan da veri kaybı olması mümkündür. Hadi gelin yazılım kaynaklı sorunları inceleyelim.

Yazılım Kaynaklı Veri Kayıpları

Yazılım kaynaklı veri kayıpları daha çok veriye o an ulaşamıyorsunuz demektir. Buna sebep olan başlıca sebepler aşağıdaki gibidir.

  • İşletim sistemin çökmesi
  • Elektrik kesintileri
  • Yanlışlıkla silinmeler
  • Disk bölümünün silinmesi
  • Yanlışlıkla format atılması
  • Virüs kaynaklı

Yukarıdaki sorunlardan en az birini yaşayan kullanıcılar ilk işlem olarak hemen internetten veri kurtarma programı indirerek kaybolan verileri kurtarmaya çalışırlar. Hak verelim, kimi zaman başarıya ulaşanlar olmuştur ve unutmamak gerekir ki, bu tür veri kurtarma programları her zaman her koşulda başarılı olacakları anlamına gelmez. Veri kurtarma programları, cihazınızı baştan sona kadar detaylı olarak taramaya başlarlar, her programın kurtarma metodu farklı olduğundan diskinize zarar verme olasılıkları yüksektir.

Yukarıda donanımsal ve yazılımsal kaynaklı sorunlardan dolayı yaşanan veri kayıplarını ve bu tür durumlarda neler yapılması veya yapılmaması gerektiğini belirttim. Türkiye’nin ilk veri kurtarma firması olan MyDISK Veri Kurtarma bu konuda müşterilerine veri kaybı durumlarında ne yapması gerektiği ile ilgili bir sayfa hazırlamış. Dilerseniz sayfaya da buradan göz atabilirsiniz.

Geri Dön